Jeżeli pracownik wystawił bez wiedzy oraz zgody pracodawcy pustą fakturę, to sam pracownik będzie tzw. osobą wykazującą VAT w rozumieniu art. 203 ustawy o podatku od towarów i usług. Wyrok TSUE C-442/22 jest korzystny dla samych firm – podatników podatku VAT. Do czasu wydania tego wyroku, sądy administracyjne prezentowały dwa całkowicie sprzeczne ze sobą stanowiska w tej materii.
Co to jest pusta faktura?
Pusta faktura jest – w najprostszym ujęciu – fakturą, która nie odzwierciedla stanu faktycznego, to znaczy wskazuje wykonanie usługi czy sprzedaż towaru, która nigdy nie miała miejsca. Wystawienie pustej faktury może być świadomym działaniem podatnika albo wynikać z jego błędu. Poza obowiązkiem zapłaty podatku VAT przez podatnika, który wystawił taką fakturę, przepisy kodeksu karnego skarbowego przewidują również karę grzywny, a w przypadku faktur o większej wartości także karą pozbawienia wolności.
Odpowiedzialność za puste faktury
Na gruncie orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zaznaczyć należy, iż brak odpowiedzialności firmy za działania pracownika nie ma charakteru bezwzględnego. TSUE wskazał, że na pracodawcy ciąży obowiązek wykazania należytej staranności w ramach art. 203 dyrektywy VAT. Owa należyta staranność powinna być zachowana w kontrolowaniu działań pracownika i uniknięcia możliwości wykorzystania przez pracownika jego danych identyfikacyjnych do celów VAT do wystawiania fałszywych faktur.
Puste faktury NSA
Zaznaczenia wymaga, że wyrok TSUE pozostawił sądom krajowym ocenę okoliczności ustalenia, czy pracodawca wykazał się należytą starannością. Oznacza to, że pomimo opowiedzenia się przez TSUE po stronie pracodawcy w relacji z nieuczciwym pracownikiem, w istocie to od sądów administracyjnych w dużej mierze będzie zależeć kwalifikacja działań firmy jako należycie starannych albo niemających takiego przymiotu. Wyrok TSUE otwiera jednak możliwość uniknięcia odpowiedzialności, o ile firma będzie sprostać obowiązkom dowodowym.